Een dubbele diagnose betekent dat iemand zowel een stoornis in het middelengebruik als ten minste één psychische aandoening heeft. Er is dan sprake van een dubbele diagnose. Dit komt vaker voor dan veel mensen denken. Alcohol- en/of drugsverslaving gaat bijvoorbeeld vaak samen met aandoeningen zoals depressie en angst. Uit onderzoek blijkt dat mensen met een depressie ongeveer twee keer zo vaak een stoornis in het middelengebruik hebben, en dat mensen met een bipolaire stoornis een nog grotere kans hebben op verslavingsproblematiek.
De meest voorkomende gelijktijdig voorkomende aandoeningen:
- Depressie en cocaïneverslaving
- Cocaïnegebruik en ernstige ontwenningsverschijnselen kunnen depressieve klachten verergeren. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan, waarbij iemand meer cocaïne gebruikt om zich minder somber te voelen, terwijl beide problemen elkaar juist versterken. Behandeling van deze aandoeningen kan antidepressiva omvatten, maar dit moet altijd zorgvuldig worden begeleid door een arts.
De meest voorkomende vormen van depressie zijn:
- Ernstige depressieve stoornis: ernstige somberheid, futloosheid en prikkelbaarheid die langer dan twee weken aanhouden.
- Dysthymie: een aanhoudende sombere stemming die langer dan een jaar duurt en kan uitmonden in een ernstigere depressie.
- Seizoensgebonden depressie: stemmingswisselingen, angstklachten en slaapproblemen die samenhangen met veranderingen in de seizoenen.
- Atypische depressie: een chronische vorm van depressie waarbij iemands stemming tijdelijk kan verbeteren door positief nieuws, maar daarna snel weer omslaat naar een zeer sombere stemming.
- Postpartumdepressie: een complexe combinatie van emotionele en gedragsveranderingen die sommige vrouwen ervaren na de bevalling. Sommige mensen noemen dit ook wel de babyblues, al is postpartumdepressie ernstiger. Onderzoek laat zien dat vrouwen met een postpartumdepressie een grotere kans hebben op middelengebruik dan vrouwen zonder depressieve klachten na de bevalling. Studies tonen ook aan dat vrouwen met een voorgeschiedenis van middelenmisbruik vaker symptomen van postpartumdepressie vertonen. De middelen die nieuwe moeders het vaakst gebruiken, zijn:
Alcohol
Sigaretten
Cannabis
Cocaïne
Voorgeschreven psychoactieve medicatie (waaronder opioïden, stimulerende middelen en benzodiazepinen)
ADHD en alcoholmisbruik
Omdat alcohol een verdovend middel is, gebruiken sommige mensen met ADHD alcohol om tot rust te komen of af te remmen. In de praktijk werkt dit vaak juist averechts. Alcohol beïnvloedt namelijk ook de frontale kwab van de hersenen, waardoor helder denken en impulscontrole verder kunnen afnemen. Wanneer iemand met ADHD alcohol gebruikt, kan dat leiden tot meer emotionele ontregeling en risicovol gedrag.
Posttraumatische stressstoornis (PTSS), opioïdenverslaving en SSRI’s
Volgens de DSM-5 ontstaat PTSS door hevige of aanhoudende psychische stress bij blootstelling aan interne of externe prikkels die een aspect van de traumatische gebeurtenis symboliseren of eraan doen denken.
PTSS is vaak langdurig en kan zeer ingrijpend zijn, waardoor zelfs eenvoudige dagelijkse taken moeilijk worden. Mensen met PTSS hebben daarnaast vaak ook te maken met depressie en/of andere angststoornissen, soms in combinatie met middelengebruik.
Evidence-based medicamenteuze behandeling van PTSS kan bestaan uit selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s), zoals sertraline, paroxetine en fluoxetine, en uit de serotonine-noradrenalineheropnameremmer (SNRI) venlafaxine. Het lichaam kan aan deze medicatie wennen. Als iemand er plotseling mee stopt, kunnen ontwenningsverschijnselen of een antidepressivumdiscontinuatiesyndroom optreden.
Ook opioïdgebruik komt relatief vaak voor bij mensen met PTSS. Blootstelling aan opioïde pijnstillers kan het risico op het ontwikkelen van een verslaving vergroten.
Bipolaire stoornis en alcohol
Volgens de DSM-5 worden bipolaire stoornissen omschreven als een groep hersenaandoeningen die extreme schommelingen veroorzaken in iemands stemming, energieniveau en vermogen om te functioneren. Deze schommelingen uiten zich in manische en depressieve episodes.
Om met deze onrust om te gaan, grijpen mensen met een bipolaire stoornis soms naar alcohol of drugs. Dat kan uitmonden in een verslaving, waarbij het beloningssysteem in de hersenen en andere gebieden die stemming en gedrag reguleren verder worden beïnvloed.
Schizofrenie en cannabisverslaving
Schizofrenie is een ernstige psychische aandoening die invloed heeft op hoe iemand denkt, beslissingen neemt en met emoties omgaat. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat cannabis een van de middelen is die relatief vaak worden gebruikt door mensen met schizofrenie. Diezelfde onderzoeken laten ook zien dat cannabisgebruik psychotische symptomen kan uitlokken of verergeren. Dit effect neemt meestal af zodra de roes uitwerkt.
Eetstoornissen en eetlustremmers
Veel mensen beschouwen eetlustremmers niet als verslavend. Stoffen die worden misbruikt vanwege hun eetlustremmende en vetverbrandende werking kunnen echter bij frequent gebruik wel verslavend worden. Mensen met eetgerelateerde stoornissen maken ook vaak misbruik van laxeermiddelen, diuretica, braakmiddelen, amfetaminen, cocaïne en heroïne. Dit heeft ook gevolgen voor hun mentale en lichamelijke gezondheid, relaties, werk en gezinsleven.
Gratis Consultatie
Heeft u hulp nodig tijdens uw herstel? Neem contact met ons op. Wij staan voor u klaar. In ons gerenommeerde revalidatiecentrum bieden we een gratis consult aan, waarin we u begeleiding en ondersteuning op maat bieden, afgestemd op uw specifieke behoeften.
